Kantenband kiezen: ABS, melamine of fineer, 0,45, 1 of 2 mm

Voor de zichtbare kanten van een kast is ABS van 1 mm de veilige keuze. Deuren en fronten, die de meeste stoten krijgen, doe je in 2 mm. Voor kanten die je nauwelijks ziet of raakt volstaat 0,45 mm in ABS of melamine, en bij fineerplaat neem je fineerband. Kijk altijd na welke diktes en decors jouw leverancier voor jouw plaat heeft.

ABS, melamine of fineer: welk materiaal?

• ABS is een taai kunststof, slagvast en verkrijgbaar in veel kleuren en diktes. Voor kasten is het de gewone keuze, zeker op gemelamineerde plaat en op decorplaat, waar je de band in dezelfde kleur vindt.
• Melamine is papier met hars: dun, meestal rond 0,4 mm, en vaak voorgelijmd voor het strijkijzer. Het is goedkoop en snel, maar scheurt en slijt sneller. Het past op verborgen kanten en in lichte kasten.
• Fineer is een dun vel echt hout, ongeveer een halve millimeter, voor fineerplaat en gefineerd MDF. Je kan het samen met de plaat schuren en afwerken, maar het is gevoelig voor stoten.

Een opgelijmde massief houten lat valt buiten dit artikel: ze past bij zware slijtage, zoals een werkblad, maar het is een andere werkwijze dan band.

0,45, 1 of 2 mm?

Het zijn richtwaarden, geen regels. Een kast in een slaapkamer die niemand aanraakt, vraagt minder dan een keuken waar elke deur honderd keer per dag dichtgaat. Kies per kant, en houd binnen één zichtbaar vlak dezelfde dikte aan.

Welke kanten zijn zichtbaar?

Loop je kast af zoals een klant. Wat je ziet als je ervoor staat, krijgt band; wat tegen de muur of in het donker staat niet. Bij de gewone kasten volgt Kastenbouwer die logica in de zaaglijst (bij hoekkasten en de kast onder de trap staan sommige panelen zonder band, dus kijk de lijst daar zelf na):

• Zijkanten, onderblad, bovenblad en schappen: de voorzijde.
• Deuren en ladefronten: rondom.
• Ladewangen en voor- en achterwand van een lade: de bovenrand.
• Sokkel: de bovenzijde van de voorlat.
• Stelstroken en passtrook van een inbouwkast: de zichtzijde.
• Rugwand en ladebodem: niets.

Hoeveel lopende meter band gaat er in een kast?

Een kleerkast van 1000 × 2100 × 600 mm met twee deuren, een schap en twee binnenladen, in MDF van 18 mm:

Met 10% verlies en afgerond naar boven is dat 26 m, en dat staat zo in de beslaglijst van het portaal. Plak je elk onderdeel rondom af, op de rugwand en de ladebodems na, dan zit je op ruim 48 m: ongeveer het dubbele. Bij de standaardmaten van andere kasten uit het portaal komt de beslaglijst op 10 m voor een open kast van 800 × 1800 × 350 mm, 16 m voor een inbouw onderkast van 900 × 850 × 600 mm en 32 m voor een nis-inbouwkast van 1200 × 2300 × 600 mm met stelstroken. Hoe die laatste in elkaar zit, staat in het artikel over een inbouwkast in een scheve nis.

De band zelf is een klein deel van wat de kast kost. Met de standaardwaarden van het portaal staat ABS-band van 22 mm op € 0,55 per meter inkoop (€ 0,63 met de standaardmarge van 15%), dus € 14,30 inkoop voor die 26 m. Het aanbrengen en afwerken is geschat op 0,05 uur per meter, 0,02 voor opleggen en aandrukken en 0,03 voor aftrimmen en afronden. Dat is 1,3 uur, bij € 55 per uur € 71,50, en ongeveer een vijfde van de 6,4 uur die het portaal voor deze kleerkast schat. In Pro vul je je eigen prijzen en tijden in bij de instellingen. Hoe zo'n kostprijs is opgebouwd, staat op de pagina over de kostprijs.

Opbrengen: strijkijzer of kantenlijmmachine

Voorgelijmde band breng je met een strijkijzer aan, en dat is prima voor een paar kanten op een klein project. Bij 26 meter ga je het merken: het is handwerk, de lijmlaag wisselt en de band hecht minder goed dan bij een machine. Een kantenlijmmachine brengt smeltlijm gelijkmatig aan en perst de band aan; met afwerkunits snijdt, freest en schraapt ze de kant in dezelfde gang af. Zo'n machine staat niet in elke werkplaats, en sommige zaagdiensten plakken de kanten voor je af: vraag welke diktes en decors ze voor jouw plaat hebben. Werk bij de hand af met een kantenfrees, een kantenschaaf of een schuurblok, en haal de scherpe rand eraf zodat de band niet loskomt.

Hoe de zaaglijst de kantenband toont, en wat ze niet doet

In de zaaglijst van Kastenbouwer staat bij elk paneel in de kolom Opmerking welke kanten afgeplakt worden: voorzijde, bovenzijde, rondom of zichtzijde. Klik een regel aan en je ziet het paneel op schaal, met zijn maten en een strook langs de kanten die afgeplakt worden; in woorden staat het in de opmerking. De beslaglijst telt de meters en de lijm erbij, en met de schakelaar ‘Kantenband voorzien’ zet je dat per kast aan of uit. De zaaglijst is gratis; de kosten van de band zitten in Pro.

Twee dingen doet het portaal niet. Het onderscheidt geen dikte of type per kant: het telt lopende meters aan één prijs per meter. En het trekt de dikte van de band niet af van de zaagmaat. De maten in de lijst zijn die van het paneel zoals het in de kast hoort te zitten. Plak je de band erbovenop, dan trek je zijn dikte zelf af, aan elke kant die je afplakt.

Een voorbeeld laat zien waarom. Twee deuren naast elkaar laten in het portaal standaard 3 mm voeg tussen zich. Krijgen ze 2 mm band op de kant van die voeg, bovenop de zaagmaat, dan blijft er 3 − 2 − 2 = −1 mm over: ze botsen. Een deur van 497 mm breed die rondom 2 mm band krijgt, zaag je dus op 493 mm; bij 1 mm band op 495 mm; bij 0,45 mm op 496,1 mm. Dit is precies de valkuil uit het zaaglijstartikel: kantenband is geen afronding.

De dikte van je plaat verandert de maten op dezelfde manier; lees daarvoor welke plaatdikte voor een kast. En hoeveel platen je voor al die onderdelen koopt, bepaalt de plaatindeling. Wie in fineer werkt, vindt op de pagina voor meubelmakers hoe het portaal met nerf en kantenband per paneel omgaat. Het artikel over plaatmateriaal en kantenband zet de band naast de andere posten van een kast.