Een kast onder de trap maken: opmeten, bouwen en zaaglijst

Meet vier maten: de breedte van de plek, de hoogte onder de trap aan de hoge kant en aan de lage kant van je kast, en de diepte. Daaruit volgt de hoek van de trap, en uit die hoek de schuine zijkanten, het schuine bovenblad, een rugwand in de vorm van een trapezium en deuren die aan de ene kant hoger zijn dan aan de andere. Wat dan nog te kiezen valt: één kast of een rij blokken, deuren of laden, en hoeveel speling je tot de trap laat.

Wat meet je op onder een trap?

Meet op de plek waar de kast komt, niet bij het begin van de trap, en meet verticaal vanaf de vloer, niet langs de trap.

• Breedte. Horizontaal langs de vloer, van het ene uiteinde van de kast tot het andere.
• Hoge zijde. De hoogte van de vloer tot de onderkant van de trap, aan het hoge uiteinde.
• Lage zijde. Dezelfde meting aan het lage uiteinde.
• Diepte. Van de muur tot waar het front moet komen. In het portaal is dat standaard inclusief de deur: 600 mm diep geeft bij een deur van 18 mm een korpus van 582 mm. Wil je de diepte van het korpus zelf opgeven, dan zet je de schakelaar ‘Opgegeven diepte is inclusief het front’ uit.

Meet je liever een hoek, of lees je de optrede en de aantrede van de trap af, dan kan dat ook: het portaal rekent de hoogte aan de lage kant er zelf uit. Kies je ‘Optrede / aantrede’, dan neemt het de helling over die je al had en toont die als optrede bij een aantrede van 250 mm. Een gangbare trap met 180 mm optrede op 250 mm aantrede is goed voor ongeveer 35,8 graden. Kies de manier die je ter plaatse het makkelijkst meet.

Meet de onderkant van de trap zoals hij echt is. Pleisterwerk, een trapboom of een uitstekende neus nemen plaats in, en een trap is zelden zo recht als op een tekening. Het portaal laat daarom standaard 15 mm speling tot de trap en kan een uitsparing voor de trapboom in de zaaglijst en het montageplan noteren (standaard 40 mm diep en 60 mm hoog; de zaagmaten veranderen daar niet door, de uitsparing zaag je zelf). Meet de hoogte op meer dan twee plaatsen, en controleer de hoek nog eens voor je zaagt: een afwijking van een halve graad geeft over 1200 mm al zo’n 10 mm verschil in hoogte.

Een uitgewerkt voorbeeld: 1200 mm breed, 1900 en 1000 mm hoog

Het hoogteverschil is 900 mm over 1200 mm, dus de trap loopt af onder 36,9 graden. In het portaal kies je het kasttype Kast onder de trap, vul je 1200 × 1900 × 600 mm in met 1000 mm als hoogte aan de lage kant, en zet je twee deuren en geen schappen. Met de standaardinstellingen (plaat van 18 mm, sokkel van 100 mm, 15 mm speling tot de trap) komt dit op de zaaglijst:

Reken de lengtes na om te zien waar ze vandaan komen: de hoge zijkant is 1900 − 100 − 15 = 1785 mm, de lage 1000 − 100 − 15 = 885 mm. Het schuine bovenblad zaag je uit een rechthoek en die is 13,5 mm langer dan het afgewerkte stuk (18 mm × tan 36,9°), omdat de kopse kanten schuin lopen. Zo staan alle schuine stukken op de lijst: als de rechthoek waaruit je ze zaagt, met de schuinte in de opmerking. Zaag eerst op rechthoekige maat, daarna de schuinte. Voor de plaatindeling telt die rechthoek, dus het aantal platen dat je bestelt klopt.

Één stuk of in blokken bouwen?

In één stuk is de kast het strakst, met het minste aantal naden. Dan moet het korpus wel in één keer naar zijn plaats kunnen. Meet daarom ook de weg erheen: de deuropening en de gang. Een kast van 1900 mm hoog en 1200 mm breed draag je niet door elke deur.

In blokken bouw je kleinere stukken die je één voor één onder de trap schuift en die je later kan verplaatsen. Elk blok heeft zijn eigen hoge en lage zijde, uit dezelfde helling. In het voorbeeld zijn dat twee blokken van 600 mm breed, elk met één deur en zonder schappen: het eerste van 1900 naar 1450 mm, het tweede van 1450 naar 1000 mm. In het portaal teken je elk blok als een eigen kast. Dit verandert er:

• De platen. In beide uitvoeringen drie platen MDF van 18 mm en één plaat hardboard. De extra stukken (twee zijkanten, een onder- en een bovenblad en de sokkels) passen nog op dezelfde platen.
• De scharnieren. In één stuk telt de beslaglijst beide deuren met de hoogste deur mee: vier per deur, samen 8. In blokken telt elke deur voor zichzelf: 4 en 3, samen 7.
• De uren. De kostprijs rekent voor elk blok een eigen voorbereiding en montage, standaard 0,75 en 0,9 uur. Het wordt 6,18 uur in plaats van 3,95 uur. Dat is een inschatting die je per kast overschrijft als jij sneller of trager werkt.

Het kasttype zelf kent een tussenvorm: één korpus met tussenschotten, waarbij elk vak achter zijn eigen deur zit of een stapel ladefronten krijgt. Dat is stevig, maar het blijft één geheel.

Deuren, laden en beslag onder een schuine bovenkant

Elke deur is schuin: bovenaan volgt ze de trap, dus ze is aan de hoge kant hoger dan aan de lage kant. Aan de lage kant moet er genoeg deur overblijven voor een greep en scharnieren. Het portaal waarschuwt als een deur daar lager dan 250 mm wordt, een vuistregel, en raadt dan ladefronten aan. In het voorbeeld zijn de deuren aan de lage kant 1333 en 883 mm hoog, ruim voldoende.

Zet je de plaatsing van de laden op ‘Achter de deuren (binnenladen)’, dan krijg je vakken en kies je per vak een deur of een stapel ladefronten; die keuze verschijnt zodra je minstens één lade invult. De bovenste lade van een vak kan je laten afschuinen zodat ze de trap volgt: de wangen krijgen elk hun eigen hoogte en de voor- en achterwand worden onder de hoek gezaagd. Aan de lage kant moet de ladebak minstens 60 mm hoog blijven, anders waarschuwt het portaal. Welke speling je geleider vraagt, staat in Ladegeleiders kiezen.

De potscharnieren volgen de hoogte van de deur: tot 900 mm twee, tot 1600 mm drie, tot 2000 mm vier. Dat zijn de drempels van het portaal en geen wet: zware of brede deuren vragen soms meer, en de tabel van je fabrikant gaat voor. Hoe de rest van de beslaglijst geteld wordt, staat in Hoeveel beslag heb je nodig voor één kast?

Schappen in een kast onder de trap

Schappen over de volle breedte gaan maar tot onder het laagste punt van de trap, want daarboven stoten ze op de schuine bovenkant. Het portaal zegt dat in de opmerking bij de schappen en stelt voor om, met vakken, elk vak zijn eigen schappen te geven, op de hoogte die in dat vak past. Zo benut je de driehoek in plaats van hem leeg te laten.

Controleer de tekening voor je zaagt

Zet in de 3D-weergave de deuren open en vergelijk de hoek en de maten met wat je zelf op de trap mat: het portaal tekent je echte trap niet mee. Kijk ook of de vakken bruikbaar blijven. Werk je met vakken, dan meldt het portaal vakken die aan hun laagste punt minder dan 200 mm hoog zijn: daar krijg je niets meer in. Zonder vakken waarschuwt het wel voor deuren onder 250 mm aan de lage kant. Wil je een tweede paar ogen, dan leest de AI-controle ook de schuine kanten na. Meet daarna de trap nog één keer.

Wie de zaaglijst zelf op papier wil zetten, vindt de valkuilen in Een zaaglijst maken die klopt. Hoe je van deze tekening een prijs en een offerte maakt, staat in Een offerte voor maatwerk kasten opstellen. Is dit werk dat je vaak doet, kijk dan ook op de pagina voor timmerlieden.